Kolonoskopi; kalın bağırsağın (kolon) ve rektumun, ucunda kamera bulunan esnek ince bir tüp aracılığıyla içeriden görüntülenmesini sağlayan bir tanı ve tedavi yöntemidir.

Bu işlem sayesinde bağırsak duvarı doğrudan gözlemlenebilir; gerektiğinde doku örneği (biyopsi) alınabilir, polip gibi oluşumlar anında çıkarılabilir.

Aşağıdaki durumlarda kolonoskopi yapılması önerilmektedir:

• Dışkıda kan veya siyah renk değişikliği
• Açıklanamayan kilo kaybı ile birlikte bağırsak alışkanlığında değişim
• Uzun süreli ve inatçı ishal veya kabızlık
• Karın ağrısı ve şişkinlik şikâyetleri
• Ailede kolon kanseri veya polip öyküsü bulunması
• 50 yaş üzeri kişilerde rutin tarama (risk grubuna göre daha erken önerilebilir)
• Daha önce tespit edilmiş poliplerin takibi
• Crohn hastalığı veya ülseratif kolit gibi kronik bağırsak hastalıkları
• Demir eksikliği anemisinin kaynağının araştırılması

İşlem genellikle endoskopi ünitesinde, sedasyon (hafif uyku ilacı) altında gerçekleştirilir ve ortalama 20–45 dakika sürer.

1. 1

   Hazırlık: Hasta sol yan yatış pozisyonuna alınır; damar yolu açılarak sedasyon uygulanır.

2. 2

   Kolonoskopun ilerletilmesi: Esnek kamera tüpü anüsten nazikçe yerleştirilerek kalın bağırsak boyunca ilerletilir.

3. 3

   Görüntüleme: Bağırsak duvarı ekranda canlı olarak izlenir; anormallikler değerlendirilir.

4. 4

   Biyopsi / Polipektomi: Gerekirse doku örneği alınır veya polip anında çıkarılır.

5. 5

   Sonlandırma: Kolonoskop yavaşça geri çekilir; hasta kısa süre gözlem altında tutulur.

Kolonoskopinin başarısı büyük ölçüde bağırsak temizliğine bağlıdır.

• 3–5 gün önce: Lifli gıdalar kısıtlanır; posasız diyet başlanır.
• 1 gün önce: Yalnızca berrak sıvılar tüketilir (su, çay, berrak meyve suyu). Alkol yasaktır.
• Temizleme ilacı: Doktorunuzun tarif ettiği solüsyon eksiksiz içilir.
• Kan sulandırıcılar: Aspirin, varfarin gibi ilaçları önceden doktorunuza bildirin.
• İşlem günü: En az 4–6 saat önceden itibaren aç kalın.
• Refakatçi: Sedasyon sonrası araç kullanamayacağınız için yanınızda biri olsun.

Sedasyon etkisi 1–2 saat içinde geçer; çoğu hasta aynı gün evine dönebilir.

• Birkaç saat gözlem altında tutulursunuz; nabız ve tansiyon takibi yapılır.
• Hafif karın şişkinliği ve gaz hissi normaldir; kısa yürüyüş rahatlama sağlar.
• Aynı gün ağır yemeklerden kaçının; hafif besinlerle başlayın.
• 24 saat araç kullanmayın ve önemli kararlar almayın.
• Biyopsi sonuçları genellikle 5–7 iş günü içinde hazır olur.

Kolonoskopi, deneyimli ellerde uygulanan güvenli bir işlemdir. Komplikasyon oranı oldukça düşüktür.